Фолксваген, каков што го знаеме, заминува во историјата: Исчезнуваат 100.000 работни места, четири фабрики ја чекаат својата судбина

„Фолксваген“ влегува во најголемата трансформација во својата 89-годишна историја. Бројката што најдобро го покажува обемот на оваа промена е речиси незамислива — околу 100.000 работни места. Германскиот автомобилски гигант планира да скрати дополнителни 50.000 работни места низ целиот свет, што доаѓа покрај приближно 50.000 работни места кои веќе се во процес на отпуштање, пишува „Ројтерс“.

Во исто време, четири големи фабрики во Германија чекаат одговор на многу посериозно прашање: Што ќе произведуваат кога нивните сегашни модели ќе излезат од производствените ленти?

Надзорниот одбор на „Фолксваген“ одобри нов план за трансформација на компанијата. Целта е да се намалат трошоците и да се поедностави еден од најголемите автомобилски системи во светот. Но, зад корпоративниот термин „трансформација“ лежи многу подраматична приказна — „Фолксваген“ се обидува да најде одговор за новата автомобилска ера.

Најголемото реструктурирање во последните 89 години

„Ројтерс“ го опишува новиот план како најобемно реструктурирање во 89-годишната историја на „Фолксваген“. Компанијата е под притисок од неколку страни.

Американските увозни царини ги зголемуваат трошоците. На кинескиот пазар, кој со години беше една од најголемите машини за профит за германските производители, ситуацијата драматично се промени. Кинеските производители станаа технолошки сериозни конкуренти и истовремено настапуваат агресивно со цените. Покрај тоа, постои и проблем со вишокот производствен капацитет.

Затоа, „Фолксваген“ повеќе не се обидува само да ги подобри резултатите, туку ја менува самата структура на компанијата.

Уште 50.000 работни места помалку

Од „Фолксваген“ објавија дека е потребно дополнително, фундаментално прилагодување на глобалната работна сила. Преведено од корпоративен јазик: на компанијата ѝ се потребни помалку луѓе.

Планирано е да се намалат околу 50.000 дополнителни работни места низ целиот свет, покрај веќе скратените 50.000. Компанијата сè уште нема објавено детален распоред за новите сократувања, па не е познато точно колку работни места ќе исчезнат во одредени земји, региони и брендови.

Но, целокупната насока сега е сосема јасна — „Фолксваген“ ја гледа својата иднина како значително порационална компанија.

Четири германски фабрики чекаат одговор

Особено чувствително прашање се однесува на четирите фабрики во Германија: Емден, Цвикау, Некарсулм и Хановер. Нивните постоечки производствени програми треба постепено да се укинат почнувајќи од 2031 година.

Ова не значи дека фабриките автоматски ќе бидат затворени, но значи дека им е потребна нова намена — и тоа брзо. Индустрискиот аналитичар Фердинанд Дуденхофер очекува дека наредните месеци ќе бидат период на интензивни дискусии за нивната иднина.

За Германија, тоа не е само деловно прашање. Фабриките за автомобили не се обични работни места — околу нив постојат цели локални економски системи: добавувачи, логистика, мали и средни претпријатија, угостителство, недвижности и локални даноци. Една голема фабрика може да биде економското срце на цел град, па затоа прашањето за судбината на овие четири погони оди далеку подалеку од самиот „Фолксваген“.

Кина повеќе не е ветувана земја

Со децении, формулата на германската автомобилска индустрија изгледаше речиси совршено: германски инженеринг, германски премиум брендови и кинески купувачи. Огромниот кинески пазар им помогна на компаниите како „Фолксваген“ да изградат исклучително профитабилен глобален бизнис-модел.

Но, правилата на играта се променија. Кинеските компании повеќе не се производители само на поевтини автомобили — тие станаа лидери во одредени сегменти на електрични возила, батерии, софтвер и дигитални функции.

BYD е најдобриот симбол за таа промена. Кинеските производители можат брзо да развиваат модели, имаат силни домашни синџири на снабдување и можат агресивно да ги одредуваат цените. Кинескиот купувач повеќе не го смета европскиот автомобил автоматски за подобар избор. За „Фолксваген“, ова е фундаментална промена: пазарот што некогаш му беше најголем адут, стана едно од неговите најголеми боишта.

Американските царини како дополнителен удар

Проблемот со Кина не е единствениот. Во исто време, „Фолксваген“ се соочува и со последиците од американските увозни царини. Ова дополнително го комплицира работењето на една глобална компанија која зависи од огромна меѓународна мрежа на фабрики, компоненти и пазари.

Автомобилската индустрија со децении градеше глобализирани синџири на снабдување, но денес политиката повторно ги менува економските пресметки. Каде да се склопи автомобилот? Од каде да се увезат деловите? На кој пазар да се произведува локално? Колку чини царината? Сето ова станува исто толку важно колку и прашањето колку чини самото производство на еден автомобил.

Зашто инвеститорите реагираа сосема поинаку од работниците?

Веста за исчезнувањето на десетици илјади работни места звучи драматично, но берзата реагираше сосема поинаку. Акциите на „Фолксваген“ во Франкфурт забележаа пораст од дури 7,9 проценти по објавувањето на планот.

Инвеститорите го видоа она што за работниците е тешко прифатливо — добра вест: пониски трошоци, поедноставена компанија, помал ризик од голем конфликт меѓу менаџментот и синдикатот, како и можност „Фолксваген“ конечно да направи доволно радикални потези за да ја подобри својата конкурентност.

Ова е стариот парадокс на големото реструктурирање: она што е лоша вест за вработените, може да биде добра вест за акционерите.

Избегната е голема војна со синдикатите

Ситуацијата можеше да биде уште подраматична. Неделните преговори ги доведоа менаџментот на „Фолксваген“, сопствениците, синдикатите и германската покраина Долна Саксонија во сериозен конфликт. Долна Саксонија е втор најголем акционер на компанијата, а синдикалните претставници и покраината заедно имаат силно влијание во надзорниот одбор.

Дури се разгледуваше и можноста за вонредно собрание на акционерите преку кое менаџментот ќе се обидеше да ги протурка промените. Таа опција сега е ставена настрана. Постигнатиот договор го намалува влијанието на надзорниот одбор врз некои клучни деловни одлуки, што е важен детаљ — „Фолксваген“ не го менува само бројот на вработени и фабрики, туку и начинот на кој ги донесува одлуките.

Проблемот на „Фолксваген“ е всушност европски проблем

Најважното прашање можеби воопшто не е што ќе се случи со „Фолксваген“, туку што говори ова за Европа. Автомобилската индустрија со децении беше еден од главните симболи на европската индустриска моќ, особено во Германија.

Но, новата автомобилска економија бара нешто поинаку — батерии, софтвер, вештачка интелигенција, поевтино производство и побрз развој на производи. Особено е важна контролата врз синџирот на снабдување и можноста за развој на нов автомобил многу побрзо од порано.

Кинеските компании се префрлија во многу од овие области без товарот на огромните структури од минатиот век. „Фолксваген“ го има тој товар — стотици илјади вработени, десетици фабрики и голем број брендови. Ова е дополнително усложнето со сложена корпоративна структура, моќни синдикати, политички интереси и огромни трошоци за транзиција. Затоа трансформацијата е толку болна.

Ова веќе не е само приказна за автомобили

Одлуката на „Фолксваген“ испраќа порака далеку надвор од Волфсбург. Големите европски индустриски компании влегуваат во период во кој историјата повеќе не е доволна заштита. Брендот не е доволен, големината не е доволна, па дури ни децениите технолошка доминација не се доволни.

Конкуренцијата може да дојде од Шенжен или Шангај, царините можат да го променат деловниот модел преку ноќ, софтверот може да стане поважен од моторот, а фабриката што со децении била стратешка предност може да стане проблем доколку го нема производот што го бара пазарот. Ова е новата индустриска реалност.

„Фолксваген“, каков што го знаеме, навистина влегува во историјата

„Фолксваген“ веројатно нема да исчезне. Напротив, ова реструктурирање е токму обид компанијата да остане еден од најголемите светски производители на автомобили.

Но, „Фолксваген“ нема да биде истиот по овој процес. Ќе има помалку вработени, некои фабрики ќе мора да преземат нова улога, организациската структура ќе мора да биде поедноставна, одлуките ќе треба да се донесуваат побрзо, а компанијата ќе мора да се бори за пазари што некогаш ги земаше здраво за готово.

Затоа е толку важна бројката од 100.000 работни места — таа ја покажува вистинската цена за трансформација на една индустриска империја.