Може ли една земја да се збогати од туризмот?

Добивај вести на Viber

Туризмот може да донесе милијарди, но тешко може да создаде богата економија, тврди Марко Јукиќ, аналитичар во „Бизмарк Анализа“, во својот напис во списанието „Паладиум“.

Според него, многу земји кои речиси исклучиво се потпираат на туризмот - како што се Јамајка, Малдивите или Бали - се сиромашни. Дури и навидум успешните примери, како што се Монако или Андора, не се вистински доказ дека туризмот носи богатство. Нивниот просперитет се темели на посебни даночни и финансиски услови.

Невозможниот случај на Хрватска

Јукиќ ја наведува Хрватска како впечатлив пример. За да го достигне швајцарскиот БДП по глава на жител од 100.000 долари, таа би морала да постигне неверојатни 1,93 милијарди туристички ноќевања годишно. А странските туристи во Хрватска оствариле околу 85 милиони ноќевања во 2024 година и 85,6 милиони во 2025 година.

Ако, од друга страна, сака да го достигне малку пореалниот германски БДП по глава на жител од 56.000 долари, Хрватска би морала да го зголеми својот сегашен туристички сообраќај петпати, претпоставувајќи дека туристите трошат двојно повеќе пари. Ова не само што е тешко да се постигне, туку и математички и логистички практично невозможно.

Јукиќ нагласува дека е невозможно да се подигне целата економија на една земја само благодарение на туризмот, па дури и ако тоа се случи, таа економија би создала општество со мала елита која контролира недвижности и голем број нискоквалификувани работници. А споменатиот модел ниту создава продуктивен капитал, ниту ги развива човечките ресурси потребни за прилагодување кон новите технологии.

Зошто туризмот не е доволен за да ја движи економијата?

Низок плафон на продуктивност: За разлика од производството или технолошкиот сектор, клучните туристички услуги, како што се послужување пијалоци, чистење соби или водење туристички тури, нудат малку простор за автоматизација и значајни технолошки подобрувања. Тоа е индустрија чија продуктивност е во голема мера стагнирана со векови.

Модел кој троши ограничени ресурси: Додека другите сектори можат да се прошират на глобалниот пазар, туризмот зависи од ограничени природни и локални ресурси - плажи, градови и работна сила. Како што расте туризмот, тој ги троши овие ресурси, вршејќи притисок врз сè, од пазарот на недвижности до социјалната кохезија.

Екстремна ранливост: Туризмот е многу чувствителен на меѓународни кризи - од пандемии и војни до економски рецесии. Спротивно на тоа, секторите како што се технологијата и производството можат да иновираат и да се адаптираат, создавајќи вредност дури и во тешки времиња. Затоа земји како Тајван, кој се потпира на производство на полупроводници, Данска со својата фармацевтска индустрија и Катар со природен гас, го изградија своето богатство врз извозот на производи и услуги со висока вредност.

Решението лежи во развојот на индустријата

Поради сето погоре наведено, Јукиќ заклучува дека решението за земјите од јужна Европа, кои неодамна полагаат големи надежи на туризмот, не е да се потпираат само на оваа гранка од економијата.

Наместо тоа, тие треба да се фокусираат на зајакнување на домашното производство, охрабрување на нови претприемачи, намалување на даночниот товар врз младите луѓе и мотивирање на образовани професионалци да се вратат од странство.

Враќањето кон производството и иновациите е единствениот одржлив начин да се претвори југот на Европа од регион познат првенствено како туристичка дестинација во значаен економски играч.

Извор: списание Паладиум

Фотографија: Idat, Pixabay

Можеби ќе ве интересира